"Μαρτυρίες" του Νίκου Καβουκίδη

Την Πέμπτη 19/11. 8:15΄μμ, στο ΤΥΠΕΤ από το Cine Δράση

Το Cine Δράση συνεχίζει τις προβολές του την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου, στις 8:15΄μμ, στο ΤΥΠΕΤ.   Δύο ημέρες μετά την 53η επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου βλέπουμε τις  «Μαρτυρίες», μια  αναφορά στα κυριότερα πολιτικά γεγονότα που συνέβησαν εκείνη την περίοδο στην Ελλάδα που δίνουν πλήρη εικόνα της πολιτικής και κοινωνικής ζωής στη χώρα μας. Ένα  αποκαλυπτικό, συγκλονιστικό ντοκιμαντέρ που συνδέει τις φοιτητικές και λαϊκές κινητοποιήσεις στα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης με τον αντιδικτατορικό αγώνα, παρουσιάζοντας ανθρώπους και συμβάντα που πρωτοστάτησαν σε σημαντικότατες πολιτικές εξελίξεις. Η κάμερα καταγράφει γεγονότα που έλαβαν χώρα εκείνη την εποχή και ταυτόχρονα ανατρέχει στο παρελθόν για να φωτίσει τη σύγχρονη ιστορική συγκυρία, ξεκινώντας από την εξέγερση του Πολυτεχνείου και φτάνοντας ως και τον Αύγουστο του 1975.  

Βλέπουμε το φιλμ και συζητάμε με τον σκηνοθέτη του Νίκο Καβουκίδη

 

Πέμπτη 19 Νοεμβρίου 2026, ώρα 8:15΄μμ στο ΤΥΠΕΤ (Υμηττού & Πλαταιών) από το Cine Δράση

Μαρτυρίες/ Testimonies

Ελλάδα, Ντοκιμαντέρ, 1975. Διάρκεια: 120’.   Σενάριο-Σκηνοθεσία: Νίκος Καβουκίδης. Διεύθυνση φωτογραφίας: Νίκος Καβουκίδης

Η δικτατορία της 21ης Απριλίου 1967 δεν ήταν απλώς μια περίοδος χωρίς δημοκρατία. Ήταν ένα αυταρχικό καθεστώς που εξυπηρέτησε συγκεκριμένα οικονομικά συμφέροντα, κατέλυσε τις δημοκρατικές ελευθερίες, επέβαλε λογοκρισία και προχώρησε σε διώξεις, φυλακίσεις, εκτοπίσεις και βασανιστήρια. Η εξέγερση του Νοεμβρίου 1973 αποτέλεσε κορυφαία στιγμή της αντιδικτατορικής αντίστασης. Δεν ανέτρεψε άμεσα τη χούντα, η οποία κατέρρευσε τον Ιούλιο του 1974, μετά την κυπριακή τραγωδία, αλλά κλόνισε την πολιτική της νομιμοποίηση και ανέδειξε τη δύναμη της συλλογικής δράσης.   Κάθε χρόνο λίγο πριν και λίγο μετά τους εορτασμούς για την επέτειο του Πολυτεχνείου ζωηρεύουν οι συζητήσεις που το αφορούν. Αρνητές της εξέγερσης  υπήρξαν εδώ και δεκαετίες. Με πολλές μορφές και μέσα, επιχειρείται η διαγραφή της εξέγερσης του Νοέμβρη του ’73 από τη συλλογική ιστορική μνήμη. Με την άρνηση της, την μείωση  του ρόλου της στην κατάρρευση του χουντικού καθεστώτος, τη διαστρέβλωση του νοήματός της, τη χυδαία συκοφάντηση, την αποσιώπηση, τον ιστορικό αναθεωρητισμό, την ωμή καταστολή. Φέτος δοκιμάζεται ένας καινούριος τρόπος: η χρονική και χωρική συρρίκνωσή του τριήμερου εορτασμού, ο ασφυκτικός έλεγχος της παρουσίας των νέων και του λαού, η υποχρεωτική αλαλία, η επαναφορά του γύψου της επταετίας. Μια μαύρη σελίδα με πρυτανική υπογραφή που προορίζεται να παραδοθεί στην καταισχύνη της ιστορίας. Επιπλέον, σε παρόμοιες συνθήκες, όπως κάνει πάντα, το σύστημα ανασύρει, πριμοδοτεί και αξιοποιεί ποικιλοτρόπως τους νοσταλγούς της χούντας, τους ναζί εγκληματίες, για να υποτάξει το λαό στους στόχους του κεφαλαίου που βαφτίζονται εθνικοί και να μείνουν εκτός κάδρου οι πραγματικοί ένοχοι. Από την άλλη πλευρά όμως αυτή ακριβώς την χρονική περίοδο όπου ο ελληνικός λαός δείχνει να έχει χάσει και πάλι τα πάντα χωρίς να αχνοφαίνεται φως από πουθενά η εξέγερση μας υπενθυμίζει ότι κάθε συσχετισμός δύναμης, όσο αρνητικός κι αν είναι, δεν παραμένει αναλλοίωτος.  Δεν υπάρχει αντίπαλος που  ο  λαός και το κίνημα του  αδυνατούν να στείλουν στο περιθώριο, όπου ανήκει.  

 Η απριλιανή χούντα δεν εμφανίστηκε από το πουθενά. Μετά την απελευθέρωση από την Κατοχή, η χώρα γνώρισε βαθιές πολιτικές συγκρούσεις,   και επανειλημμένες παρεμβάσεις των ξένων και του στρατού στην πολιτική ζωή. Στόχος ήταν η καταστολή της αριστεράς και ευρύτερων δημοκρατικών και προοδευτικών δυνάμεων, η αναχαίτιση των αγώνων για πολιτικά και κοινωνικά δικαιώματα και η προστασία του κυρίαρχου κοινωνικού και οικονομικού συστήματος. Το πραξικόπημα του 1967 εντάσσεται σε αυτή την ιστορική διαδρομή. Έχει σημασία να μην ξεχνάμε. Και σε αυτή την προσπάθεια έχουμε βοηθό τις «Μαρτυρίες», ένα σημαντικότατο χρονικό, έργο του Κοκκινιώτη Νίκου Καβουκίδη που  μπροστά στα κοσμοϊστορικά πολιτικά και κοινωνικά γεγονότα δεν αδιαφόρησε. Πήρε τη βαριά κάμερα της εποχής με τις μπομπίνες των φιλμ και άρχισε να  τραβάει. Και ενώ φώτιζε διάσημες ταινίες, όπως το «Η Μεσόγειος φλέγεται», την ίδια στιγμή ρισκάροντας φυλάκιση, άγριο ξύλο ή και εξορία φιλμάρισε την εξέγερση του Πολυτεχνείου  από μέσα και από έξω. Στεκόταν, όπως θυμάται, επί ώρες στα κάγκελα καταγράφοντας στιγμές ηρωικές και ανθρώπινες. Ως γνήσιος  καλλιτέχνης, είχε και φροντίδα για την κινηματογραφική του γλώσσα. Αυτό που δημιούργησε δεν είναι κάποιο  δημοσιογραφικό τηλεοπτικό ρεπορτάζ του συρμού. «Η θέση της κάμερας έχει μεγάλη σημασία», λέει, «το πού και πώς θα τη βάλεις λέει πολλά. Κι εγώ, τις περισσότερες φορές, την είχα “φάτσα φόρα” στα γεγονότα». Μία μόνο φορά έχασε για ελάχιστα λεπτά την ευκαιρία να κινηματογραφήσει την ίδια την Ιστορία που εκτυλισσόταν μπροστά στα μάτια του. Πάντα ειλικρινής,  σημειώνει ότι όταν το τανκς γκρέμισε την πύλη του Πολυτεχνείου, αυτός ήταν λίγο παραπάνω.

Ποιος είναι όμως ο Νίκος Καβουκίδης; Η Ταινιοθήκη της Ελλάδος λέει τα εξής:

«Ο Νίκος Καβουκίδης είναι καταξιωμένος κινηματογραφιστής, διευθυντής φωτογραφίας και μοντέρ με μακρά εργογραφία στο σινεμά, την τηλεόραση και το θέατρο. Είναι γιος του πρωτοπόρου κινηματογραφιστή Γιώργου Καβουκίδη, ο οποίος γύρισε την πρώτη ταινία του Φίνου, τη «Φωνή της καρδιάς», το 1943. Όταν έγινε 15 ετών αποφάσισε να ακολουθήσει τα επάγγελμα του πατέρα του και ξεκίνησε να δουλεύει για τη Φίνος Φιλμ, με την οποία συνεργάστηκε σε πάνω από 20 ταινίες ως οπερατέρ ή και μοντέρ από το 1962 έως και τις αρχές της δεκαετίας του 1970, πριν περάσει και στον Νέο Ελληνικό Κινηματογράφο για να «φωτίσει» ταινίες μεγάλων σκηνοθετών (Κούνδουρος, Παναγιωτόπουλος, Βούλγαρης, Κακογιάννης, Μανθούλης κ.α.) και κάνει και ο ίδιος το σκηνοθετικό του ντεμπούτο στο μεγάλου μήκους ντοκιμαντέρ με τις «Μαρτυρίες», το 1975: ένα συγκλονιστικό ντοκουμέντο στο οποίο καταγράφει την εξέγερση του Πολυτεχνείου, τον αντιδικατορικό αγώνα και τις φοιτητικές και λαϊκές κινητοποιήσεις στα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης. Εδώ και επτά σχεδόν δεκαετίες, ο Νίκος Καβουκίδης χρησιμοποιεί τον φακό του για να αιχμαλωτίσει όχι μόνο τα κοινωνικά ήθη που χαρακτήρισαν τη μεταπολεμική Ελλάδα, αλλά και να σχολιάσει τα πολιτικά γεγονότα που τη σημάδεψαν. Τα έργα του καταγράφουν τη σύγχρονη ιστορία μας. Σε μια εποχή που η νέα γενιά έχει εξοικειωθεί σχεδόν απόλυτα με την εικόνα, η συμβολή του στην ιστορική μνήμη είναι πολύτιμη, όπως και κάθε καρέ από τα κινηματογραφικά του πονήματα. Ο θρυλικός Έλληνας κινηματογραφιστής, ιδιαίτερα αγαπητός στην ελληνική κινηματογραφική κοινότητα, έχει εκδηλώσει έμπρακτα την υποστήριξη του στη νέα γενιά Ελλήνων τεχνικών και δημιουργών και έχει κερδίσει επάξια τον χαρακτηρισμό «δάσκαλος».