Πολιτική και Ψυχολογία στη Μεγάλη Οθόνη

2η Συνάντηση Σεμιναρίου Τρίτη 20 Οκτωβρίου 2026, 8:15’μμ  ζωντανά & διαδικτυακά

 

Στην 2η Συνάντηση του Σεμιναρίου «Πολιτική & Ψυχολογία στη Μεγάλη Οθόνη » (Τρίτη 20/10/2026, 8:15’μμ)  συζητάμε το  φιλμ  «Το Δωμάτιο των Καθηγητών» (Das Lehrerzimmer/The Teachers' Lounge, 2023), του İlker Çatak  που αφορά την κουλτούρα του διαλόγου, την αναζήτηση δικαιοσύνης, τη διαστρέβλωση της αλήθειας  με ψευδείς ειδήσεις (fake news), την κουλτούρα της ακύρωσης (cancel culture), τις αντιπαλότητες μεταξύ του διδακτικού προσωπικού και, κυρίως τις υψηλές ηθικές προσδοκίες που ασκούν πίεση στους εκπαιδευτικούς: Θέλουν να κάνουν τα πάντα σωστά, αλλά καταλήγουν να κάνουν λάθη που συχνά  οδηγούν στο δημόσιο διασυρμό τους. Ο σκηνοθέτης δεν αμφισβητεί το σχολικό σύστημα, αντίθετα, χρησιμοποιεί το σχολείο ως μικρόκοσμο της κοινωνίας: τις ιεραρχικές δομές, το πολυπολιτισμικό μείγμα στις αίθουσες διδασκαλίας και τις προκαταλήψεις που εξακολουθούν να συνοδεύουν όλα τα παραπάνω. Συνεπώς  δεν είναι απλά μια επιπλέον ταινία για το σχολείο, αλλά   μια ταινία για την εποχή μας και την κοινωνία στην οποία ζούμε.

 Οι συναντήσεις γίνονται ζωντανά στο στέκι της ΔΡΑΣΗΣ για μια Άλλη Πόλη (Πάρνηθος 21, τηλ.: 2111165797) και διαδικτυακά μέσω της πλατφόρμας zoom στη διεύθυνση:

https://us06web.zoom.us/j/3355328067?pwd=Wjk1YnZlMjY5YWxLbUxUTFM4KzQrUT09

Στο γραφείο των Καθηγητών/ Das Lehrerzimmer/The Teachers' Lounge

Γερμανία, Δραματική, 2023.  Διάρκεια: 98’. Σκηνοθεσία: Ilker Çatak; Σενάριο: Ilker Çatak, Johannes Duncker. Πρωταγωνιστούν: Leonie Benesch, Leonard Stettnisch, Eva Löbau.

    Η ταινία «Στο γραφείο των Καθηγητών» είναι μια από τις πολλές που κυκλοφόρησαν τα τελευταία χρόνια και αφορούν τις σχέσεις που διαμορφώνονται ανάμεσα σε εκπαιδευτικούς, μαθητές, γονείς, κοινωνία με φόντο ένα σχολείο. Όλες αυτές ανάμεσα στις οποίες συναντάμε τις εξαιρετικές «Το τέρας»  (Monster, του Hirokazu Kore-eda, Ιαπωνία, 2023) «Ξερά χόρτα» (About Dry Grasses  του Nuri Bilge Ceylan, Τουρκία, 2023), «Ο Καλός Δάσκαλος» ( Pas de Vagues/The Good Teacher του Teddy Lussi-Modeste, Γαλλία,  2024)  που αφορούν την αδυναμία των εκπαιδευτικών να χειριστούν τις δύσκολες καταστάσεις οι οποίες όλο και συχνότερα δημιουργούνται στο εσωτερικό των σχολικών κοινοτήτων με αποτέλεσμα το επάγγελμα τους να χάνει κύρος και να καθίσταται απαιτητικότερο και επικίνδυνο. Το γεγονός ότι οι ταινίες προέρχονται από πολλές χώρες  αποδεικνύει το μέγεθος του προβλήματος και την οικουμενική του διάσταση. Βέβαια στις περισσότερες χώρες, το επάγγελμα του εκπαιδευτικού θεωρείται ένα από τα πιο αξιότιμα. Αυτό είναι δίκαιο καθώς οι δάσκαλοι όλων των βαθμίδων μεταδίδοντας γνώσεις και εμπειρίες στη νεότερη γενιά και διδάσκοντας την τις βάσεις της κοινωνικής αλληλεπίδρασης, είναι υπεύθυνοι όχι μόνο για την μόρφωση αλλά και τη διαπαιδαγώγηση των νεότερων γενεών.  Ταυτόχρονα, οι συνθήκες εργασίας ενός εκπαιδευτικού δεν μπορούν να εξιδανικευτούν: Κακή υλικοτεχνική υποδομή, γραφειοκρατικές διαδικασίες, ασφυκτικοί έλεγχοι από τα αντίστοιχα υπουργεία, σχολεία εγκαταλειμμένα από την πολιτεία, μισθοί ανεπαρκείς, δυσκολίες στη στέγαση. Αν σε αυτά προσθέσουμε το γεγονός ότι οι μαθητές οι οποίοι αναμένεται να σέβονται τους δασκάλους τους, μπορούν κάτω από ορισμένες συνθήκες να μετατρέψουν οποιοδήποτε μάθημα σε 45’ απόλυτης κόλασης, τις αλληλεπιδράσεις με συναδέλφους, την όλο και μεγαλύτερη ανάμειξη των γονιών  στο εκπαιδευτικό έργο σε μια λογική που τους φέρνει πάντα στο πλευρό των παιδιών τους και των δικαιωμάτων τους, έχουμε μια πλήρη εικόνα όσων καλείται να αντιμετωπίσει ένας εκπαιδευτικός και των προσόντων που πρέπει να διαθέτει για να ανταποκριθεί. Οπότε το ερώτημα είναι που θα αντλήσει  τη δύναμη να αντιμετωπίσετε τις δυσκολίες.

Σύμφωνα με το σενάριο η νεαρή και δραστήρια Κάρλα Νόβακ (Leonie Benesch), είναι γεμάτη ζήλο, υπομονετική και δείχνει κατανόηση απέναντι στους μαθητές της 7ης τάξης τους οποίους εκπαιδεύει για πρώτη χρονιά.  Προσπαθεί να αξιοποιήσει την πολιτική του σχολείου για το κοινό καλό, αντιμετωπίζει τους μαθητές όλων των εθνικοτήτων ως ίσους. Αν μπορούσε κανείς να επιλέξει δάσκαλο για τα παιδιά του, εκείνη θα ήταν η ιδανική επιλογή. Είναι εντυπωσιακές οι διδακτικές της μέθοδοι, έχει τις καλύτερες προθέσεις, συνεπώς υπάρχει κάτι κωμικό και ταυτόχρονα τραγικό στο γεγονός ότι αυτό το άτομο πυροδοτεί μια από τις χειρότερες αλυσιδωτές αντιδράσεις στο σχολείο. Τυχαία, οι μαθητές της Κάρλας είναι ύποπτοι για μια σειρά μικρών αλλά τακτικών κλοπών από την αίθουσα διδασκαλίας, στην οποία έχουν πρόσβαση μόνο οι καθηγητές και η διοίκηση. Η Κάρλα προσπαθεί να εκτονώσει τις εντάσεις, αλλά η κατάσταση επιδεινώνεται. Συσσωρεύει έμμεσα στοιχεία –και όχι με τόσο ηθικά αποδεκτές μεθόδους- που εμπλέκουν στις κλοπές μέλος του προσωπικού του σχολείου που ανήκει σε μειονότητα. Αυτό βέβαια δεν αποφέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα, αντίθετα επιβαρύνει τις σχέσεις της με συναδέλφους, μαθητές και γονείς. Παρόλες τις προστριβές και εντάσεις μεταξύ του προσωπικού, η Κάρλα εξακολουθεί να πιστεύει στην κοινή λογική, τη δικαιοσύνη και ένα καλύτερο μέλλον  ως εκ τούτου δεν αντιλαμβάνεται τις βαθύτερες αιτίες των καταστάσεων που προκύπτουν, ούτε βρίσκει τις κατάλληλες μεθόδους αντιμετώπισης τους. Η επιθυμία της να φτάσει στην αλήθεια διαλύεται από ένα πλήθος επιτηδευμένων συμβάσεων και οι γύρω της δείχνουν έτοιμοι να μετατραπούν σε θανάσιμους εχθρούς. Εκείνη συνομιλεί με τα παιδιά προσπαθώντας να κερδίσει την εμπιστοσύνη τους, αλλά την ίδια στιγμή το κεντρικό δράμα εκτυλίσσεται στο γραφείο των καθηγητών.

 Όσο η κρίση δεν επιλύεται με εποικοδομητικές μεθόδους και το σχολείο κατακλύζεται με φήμες, ξεσπά μάχη συμφερόντων. Ποιανών συμφερόντων;  Η διευθύντρια, εμμονική με το κύρος της σχολικής μονάδας που διευθύνει, επιτρέπει στους εφήβους να διεξάγουν τη δική τους έρευνα μέσω της σχολικής εφημερίδας. Οι γονείς πιστεύουν τυφλά τα παιδιά τους και υποβάλλουν παράπονα για τον περιορισμό των δικαιωμάτων τους.  Τα γεγονότα εκτυλίσσονται με τα χειρότερα δυνατά σενάρια, αποκαλύπτοντας όλες τις αρνητικές πτυχές του εκπαιδευτικού συστήματος και την επιρροή των δασκάλων, των γονέων και των μαθητών ο ένας στον άλλον. Το εν λόγω δραματικό περιστατικό εξελίσσεται σε ψυχολογικό πόλεμο και η Κάρλα βρίσκεται παγιδευμένη ανάμεσα στα ιδανικά της και το σχολικό σύστημα, όπου οι συνέπειες των πράξεων της απειλούν να την καταστρέψουν. Και όντως σταδιακά από ενθουσιώδης νεαρή δασκάλα που πιστεύει στη δουλειά της και μπαίνει πάντα χαρούμενη στην τάξη, μετατρέπεται σε ένα φοβισμένο, κυνηγημένο πλάσμα, που περιμένει συνεχώς ένα νέο πρόβλημα. Οι συνάδελφοι της  συμβιβασμένοι έχουν ιδεολογικοποιήσει τη στάση τους ώστε να πείθουν και να πείθονται για το δίκιο τους, αλλά και εκείνη δεν διερευνά δυνατότητες επικοινωνίας μαζί τους ούτε επιδιώκει τη συνεργασία τους.  Ποιος στόχος, όμως, μικρός ή μεγαλύτερος μπορεί να κατακτηθεί χωρίς κοινή, συλλογική δράση;  Και τελικά επιδέχεται αυτή η κοινωνία διόρθωση ή είναι ήδη δηλητηριασμένη εκ των έσω;  Φεύγοντας από την αίθουσα ο  θεατής δεν νιώθει καμία συμπάθεια για την Κάρλα, καθώς η ίδια δημιουργεί περισσότερα προβλήματα από όσα λύνει. 

Ο σκηνοθέτης İlker Çatak με τον σεναριογράφο Johannes Dunker, αντλούν έμπνευση από το δικό τους σχολικό παρελθόν. Είναι δύσκολο να διαφωνήσει κανείς με τα συμπεράσματα τους. Το  σύγχρονο σχολείο είναι ένα μικρό μοντέλο της κοσμοπολίτικης κοινωνίας του 21ου αιώνα, όπου η συνύπαρξη απέχει πολύ από το ιδανικό. Ο άριστος έλεγχος της τάξης από τον εκπαιδευτικό, η ικανότητα να συνδέεται με τους μαθητές και να τους εμπλέκει με την ύλη και τα σχολικά ζητήματα παύει να έχει σημασία όταν αρχίζουν παιχνίδια εκτός κανόνων, ακόμα και στις περιπτώσεις εκείνες που όποιος τα χρησιμοποιεί έχει το δίκιο με το μέρος του.  Η Leonie Benesch  στον πρωταγωνιστικό ρόλο   προσεκτικά, βήμα προς βήμα, αποτυπώνει τις συναισθηματικές αλλαγές του χαρακτήρα της, που μοιάζουν με χιονοστιβάδα, καθώς σταδιακά χάνει τον έλεγχο της κατάστασης. Η συνάντηση της με την αντικειμενική πραγματικότητα και η αποκάλυψη του αληθινού προσώπου των ανθρώπων γύρω της, ίσως να μην  σβήσουν τη σπίθα που καίει στην καρδιά της, αλλά σίγουρα την αλλάζουν,  υπονομεύουν την πίστη της στα ιδανικά της και την αναγκάζουν να περιμένει κάθε μέρα νέες «εκπλήξεις» από τους μαθητές της, τους γονείς τους και τους συναδέλφους τους.