Ο Επίμονος Κηπουρός

Πέμπτη 30 Σεπτεμβρίου 8:15΄μμ στο ΤΥΠΕΤ  (Υμηττού & Πλαταιών) από το Cine Δράση

Ο Επίμονος Κηπουρός/The Constant Gardener

 

 Δραματική, 2005. Διάρκεια: 129’. Σκηνοθεσία: Fernando Meirelles. Σενάριο:  Jeffrey Caine, βασισμένο σε μυθιστόρημα του  John Le Carre (2001). Πρωταγωνιστούν:    Bill Nighy,      Rachel Weisz,    Hubert Kounde,    Pete Postlethwaite,    Danny Huston,    Ralph Fiennes 

To Cine Δράση συνεχίζει τις προβολές του την Πέμπτη 1 Οκτωβρίου στις 8:15΄μμ στο ΤΥΠΕΤ με την ταινία «Ο Επίμονος Κηπουρός» του Fernando Meirelles. Η ταινία αποτελεί  ένα εξαιρετικό θρίλερ κατασκοπείας, παρόλο που ο πρωταγωνιστής είναι διπλωμάτης και δεν εκτελεί κάποια απόρρητη αποστολή. Η έννοια της αυτοθυσίας, ο συνδυασμός ρομαντικού δράματος, διερεύνησης των μυστηρίων της καρδιάς και αστυνομικού μυστηρίου επιτρέπει την αβίαστη μετάβαση από το ατομικό στο καθολικό, περνώντας από τις σκέψεις και τα συναισθήματα ενός ατόμου στην τραγωδία ενός έθνους, μιας ηπείρου ή ακόμη και ολόκληρου του κόσμου. Αυτό, άλλωστε, αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα των βιβλίων του John le Carré καθώς και των κινηματογραφικών τους μεταφορών.

Το «The Constant Gardener» ίσως είναι η πιο οργισμένη ιστορία που έχει αφηγηθεί ποτέ ο συγγραφέας.  Σε αυτό το μυθιστόρημά χωρίς να εγκαταλείπει την κομψή γραφή και τους υπαινικτικούς, λακωνικούς διαλόγους καταπιάνεται με τις φαρμακευτικές εταιρείες που δοκιμάζουν τα προϊόντα τους σε φτωχούς πληθυσμούς του Τρίτου Κόσμου και είναι πρόθυμες να αποδεχτούν τους θανάτους που ενδέχεται να προκύψουν θεωρώντας ότι οι άνθρωποι τους οποίους χρησιμοποιούν δεν μετράνε. Γιατί; Επειδή δεν υπάρχει κανείς εκεί για να τους μετρήσει. Το σενάριο παρακολουθεί την πορεία κάθαρσης του Justin (Ralph Fiennes), ενός Βρετανού διπλωμάτη στη βόρεια Κένυα, καθώς αναζητά να διαλευκάνει το παρασκήνιο πίσω από τη δολοφονία της ακτιβίστριας συζύγου του Tessa (Rachel Weisz). Η δολοφονία της συμβαίνει ακριβώς στην αρχή της ταινίας, επομένως η αναφορά σε αυτήν δεν αποτελεί υπερβολική αποκάλυψη της πλοκής. Η αναδρομή στη ζωή της που επιχειρείται εδώ συνοδεύεται με ένα ταξίδι αποκάλυψης για τον ήρωα, ο οποίος  προσπαθεί μεταθανάτια να γνωρίσει την γυναίκα που είχε αγαπήσει με πάθος αλλά ποτέ δεν επιχείρησε  να κατανοήσει  σε βάθος. Στην διάρκεια της κοινής τους ζωής αφιέρωνε περισσότερο χρόνο στην καλλιέργεια των σπάνιων φυτών του -εξ ου και ο ασυνήθιστος τίτλος, ο οποίος εμπεριέχει μια μομφή σε βάρος του-   αδιαφορώντας παράλληλα για τη ζωή της. Είναι ένας γραφειοκράτης αποστασιοποιημένος από τα προβλήματα  του κόσμου γύρω του,  ακριβώς το αντίθετο της Τessa. Τώρα,  καθώς προσπαθεί να ξετυλίξει το κουβάρι του θανάτου, εξετάζει τα ευρήματά του με την προσήλωση του λογιστή που δεν θα σχολάσει αν δεν ισοσκελίσει τα βιβλία του.

 Μια οπτική για το φρικτό γεγονός είναι ότι η νεκρή ήταν παρορμητική γυναίκα και διατηρούσε δεσμό με έναν γοητευτικό Αφρικανό, πήγε εκεί που δεν έπρεπε και παγιδεύτηκε σε μία από εκείνες τις δολοφονίες στα αφρικανικά σύνορα, όπου στρατιώτες που εισπράττουν «διόδια» και κρατούν καλάσνικοφ επιβάλλουν τον νόμο κατά το δοκούν. Σε αυτό συνηγορεί ένα email  που έλαβε και τη ρωτούσε: «Τι κάνατε εσύ και ο Arnold στο Χίλτον του Ναϊρόμπι το βράδυ της Παρασκευής; Το ξέρει ο Justin;». Μια άλλη προσέγγιση είναι να της αναγνωρίσουμε ότι ήταν πιστή σύζυγος και να αναρωτηθούμε τι ακριβώς κρυβόταν πίσω από τις άβολες ερωτήσεις που έθεσε σε μια συνέντευξη τύπου. Γιατί, για παράδειγμα, λείπουν στατιστικά στοιχεία, ενώ η μελέτη για το φάρμακο είχε σχεδιαστεί ακριβώς για να τα ετοιμάσει; Το φιλμ δεν είναι μια άσκηση λογικής που ξεκινά από το μυστήριο και καταλήγει στην αλήθεια, αλλά μια περιπλάνηση γύρω από μια δυσδιάκριτη συνωμοσία. Αν κατανοήσουμε ποιοι είναι οι πρωταγωνιστές και μέχρι πού είναι διατεθειμένοι να φτάσουν για να συμβιβαστούν ηθικά ή να διατηρήσουν την ακεραιότητα τους, μπορούμε να διακρίνουμε σκληρές αλήθειες πίσω από την προσεγμένη βιτρίνα των δημοσίων σχέσεων. Καθώς οι φαρμακευτικές εταιρείες διοχετεύουν στην Αφρική φάρμακα για το AIDS, μήπως χρησιμοποιούν τα προγράμματά τους ως προκάλυμμα για τη δοκιμή άλλων σκευασμάτων; «Καμία φαρμακευτική εταιρεία δεν κάνει τίποτα χωρίς αντάλλαγμα», παρατηρεί ένας χαρακτήρας. 

Καθώς ερευνά τα συντρίμμια της ζωής της συζύγου του, ο Justin συναντά μια σειρά από χαρακτήρες που θα μπορούσαν να έχουν ξεπηδήσει από το σύμπαν του Graham Greene ή από άλλα μυθιστορήματα του Le Carré. Ο Hubert Kounde υποδύεται τον Αφρικανό που στην πραγματικότητα δεν είναι ο οδηγός της Tessa, αλλά γιατρός και συνεργάτης της. Ο Danny Huston, ψηλός και με αρχοντική συμπεριφορά, ενσαρκώνει τον Βρετανό Ύπατο Αρμοστή στην περιοχή. Ο Bill Nighy υποδύεται τον επικεφαλής του Foreign Office και τέλος, ο Pete Postlethwaite  είναι ο Lorbeer, στέλεχος φαρμακευτικής που εργάζεται στο πεδίο. Το ακριβές αντικείμενο της δουλειάς του είναι επικίνδυνο να το κατονομάσει κανείς. Οι ερμηνείες όλων όφειλαν να είναι και είναι εξαιρετικές  αναδεικνύοντας το γεγονός ότι κανείς, είτε καλός είτε κακός, δεν φαίνεται να έχει πλήρη εικόνα της κατάστασης. Η ερμηνεία του Ralph Fiennes είναι συγκλονιστική, ώριμη και πειστική, από τις καλύτερες της πλούσιας καριέρας του σε συναρπαστικούς ρόλους. Η αναδρομή στο παρελθόν που ξεδιπλώνεται μέσα από αναμνήσεις, διαλόγους και σκηνές που διακόπτονται για να ολοκληρωθούν αργότερα  ταιριάζει απόλυτα στο ταλέντο του Βραζιλιάνου σκηνοθέτη  Fernando Meirelles, («Η Πόλη του Θεού», City of God, 2002). Αυτό το κατακερματισμένο στυλ αποτελεί τον ιδανικό τρόπο αφήγησης της συγκεκριμένης ιστορίας. Οι οπτικές και αφηγηματικές καινοτομίες φαντάζουν εκπληκτικά εύστοχες. Το στυλ λήψης φαινομενικά χαλαρό, νευρικό και φρενήρες, με τη χρήση κάμερας στο χέρι (από τον Ουρουγουανό César Charlone) δημιουργεί μια αίσθηση άμεσης, προσωπικής εγγύτητας  επιτρέποντας στο κοινό να αντιληφθεί, χωρίς περιττές εμφάσεις, το βαθύ ψυχικό μαρτύριο του Justin, καθώς εκείνος αναβιώνει σε κάθε της λεπτομέρεια τη ζωή του με τη γυναίκα χωρίς την οποία η ύπαρξή του έχει χάσει κάθε νόημα. Το φιλμ εδράζεται γερά στα τοπία της Κένυας όπου γυρίστηκε και είναι θεμελιωμένο στην πραγματικότητα. Ξεκινά με το πένθος και προχωρά, μέσα από τη θλίψη, προς τον τρόμο. Οι τελικές του σκηνές διαπνέονται από έναν κυνισμό για τη διεθνή πολιτική και το εμπόριο που ξεπερνά κάθε φαντασία. Θα θέλαμε να πιστεύουμε ότι αποτελούν υπερβολή, αλλά μάλλον δεν είναι. Η κριτική που ασκεί στην μετα-αποικιοκρατική πολιτική, στις φαρμακοβιομηχανίες, στο ειρηνευτικό έργο του ΟΗΕ και την εκμετάλλευση του Τρίτου Κόσμου από την πλούσια Δύση, μεταφράζεται σε πολλαπλά μέτωπα αφύπνισης κοινωνικών ευθυνών. Οι πολιτικές των μεγάλων πολυεθνικών εταιρειών —των οποίων τα συμφέροντα ευθυγραμμίζονται ύποπτα καλά με την επίσημη στάση  πολλών εθνών, με τη Μεγάλη Βρετανία να αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα, δεν διαφέρουν καθόλου από τη συμπεριφορά επιδρομέων που επιδεικνύουν το αποκορύφωμα της βαρβαρότητας. Και η σκηνή όπου ένας πιλότος, ακολουθώντας το πρωτόκολλο, αρνείται να επιτρέψει σε ένα νεαρό μαύρο κορίτσι να επιβιβαστεί στο αεροπλάνο, καταδεικνύει ότι το ιδιότυπο είδος φιλανθρωπίας που ασκούν άνθρωποι σαν τον Lorbeer  είναι, ελάχιστα καλύτερο. Στο φινάλε, η γνήσια αυτοθυσία, δρόμος που επιλέγει να ακολουθήσει ο Justin, όπως ακριβώς έκανε και η Tessa, είναι ίσως το μόνο πράγμα που μπορεί να επιφέρει πραγματική αλλαγή. Το γραφικό τελικό πλάνο της ταινίας μένει αξέχαστο.

Εδώ:  https://www.youtube.com/watch?v=UAwpg4uht0g το trailer