"Όταν η κοινωνία χάνει την εμπιστοσύνη της"
Ζούμε σε μια εποχή όπου η λέξη «εμπιστοσύνη» μοιάζει να έχει χάσει το νόημά της.
Εμπιστοσύνη στην πολιτική.
Εμπιστοσύνη στους θεσμούς.
Εμπιστοσύνη στο κράτος.
Εμπιστοσύνη στη δικαιοσύνη, στη δημόσια διοίκηση, στους ανθρώπους που καλούνται να υπηρετήσουν το δημόσιο συμφέρον.
Και την ίδια στιγμή, η κοινωνία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια καθημερινότητα που γίνεται όλο και πιο δύσκολη. Η ακρίβεια πιέζει τα νοικοκυριά, η μεσαία τάξη συρρικνώνεται, οι νέοι δυσκολεύονται να δημιουργήσουν τη δική τους ζωή, ενώ όλο και περισσότεροι άνθρωποι αισθάνονται ότι εργάζονται περισσότερο και ζουν χειρότερα.
Και μέσα σε αυτή την πραγματικότητα, η πολιτική ζωή μοιάζει συχνά να κινείται σε έναν άλλο κόσμο.
Σκάνδαλα, αποκαλύψεις, καταγγελίες, αλληλοκατηγορίες, πολιτικές ευθύνες που αναζητούνται αλλά σπάνια αναλαμβάνονται. Υποθέσεις που συγκλονίζουν την κοινή γνώμη και στη συνέχεια χάνονται μέσα στον θόρυβο της επικαιρότητας. Πολίτες που ζητούν απαντήσεις και συχνά λαμβάνουν μόνο επικοινωνιακή διαχείριση.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα, όμως, δεν είναι μόνο το κάθε σκάνδαλο ξεχωριστά.
Είναι η συσσώρευση.
Η συσσώρευση της απογοήτευσης. Η αίσθηση ότι τίποτα δεν αλλάζει πραγματικά. Ότι οι ευθύνες χάνονται μέσα σε διαδικασίες, επιτροπές και πολιτικές αντιπαραθέσεις. Ότι οι θεσμοί, αντί να λειτουργούν ως εγγύηση δικαιοσύνης και ισονομίας, συχνά αντιμετωπίζονται από τους πολίτες με καχυποψία.
Και όταν ένας πολίτης πάψει να εμπιστεύεται τους θεσμούς, τότε το πρόβλημα δεν είναι μόνο πολιτικό. Είναι βαθιά δημοκρατικό.
Η χώρα μας, όμως, βρίσκεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία. Το διεθνές περιβάλλον είναι εξαιρετικά ρευστό. Οι γεωπολιτικές ισορροπίες αλλάζουν, οι πολεμικές συγκρούσεις συνεχίζονται, η Ευρώπη αναζητά τον ρόλο της και η ασφάλεια, η οικονομία και η κοινωνική συνοχή δεν μπορούν πλέον να θεωρούνται δεδομένες.
Σε μια τέτοια περίοδο, η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια της εσωτερικής διάλυσης.
Χρειάζεται σοβαρότητα. Χρειάζεται θεσμική θωράκιση. Χρειάζεται πολιτικό πολιτισμό. Χρειάζεται συνεννόηση.
Και κυρίως, χρειάζεται να ξαναβρεί η πολιτική την πραγματική της αποστολή: να υπηρετεί την κοινωνία και όχι να υπηρετεί τον εαυτό της.
Η χώρα δεν μπορεί να προχωρήσει με μια κοινωνία διχασμένη και απογοητευμένη, με πολίτες που αισθάνονται ότι κανείς δεν τους ακούει και με πολιτικές δυνάμεις που συχνά ενδιαφέρονται περισσότερο για την επόμενη εκλογική αναμέτρηση παρά για την επόμενη γενιά.
Η συγκυρία απαιτεί κάτι διαφορετικό.
Απαιτεί τη σύγκλιση δυνάμεων. Όχι την ισοπέδωση των ιδεολογικών διαφορών. Όχι την κατάργηση της πολιτικής αντιπαράθεσης. Η δημοκρατία χρειάζεται διαφορετικές απόψεις και ισχυρή αντιπολίτευση.
Αλλά χρειάζεται και κοινό έδαφος.
Υπάρχουν ζητήματα που πρέπει να μας ενώνουν: η προστασία των θεσμών, η διαφάνεια, η αξιοκρατία, η κοινωνική δικαιοσύνη, η ενίσχυση του κράτους δικαίου, η προστασία των αδύναμων, η υπεράσπιση της εθνικής αξιοπρέπειας και η δημιουργία μιας χώρας στην οποία οι νέοι άνθρωποι θα μπορούν να ζήσουν και να δημιουργήσουν.
Δεν μπορεί όλα να είναι αντικείμενο κομματικής αντιπαράθεσης.
Η κοινωνία δεν αντέχει άλλη πόλωση για την πόλωση. Δεν αντέχει άλλες εύκολες υποσχέσεις. Δεν αντέχει άλλες διαβεβαιώσεις χωρίς αποτέλεσμα.
Χρειάζεται ένα νέο κοινωνικό και πολιτικό συμβόλαιο.
Ένα συμβόλαιο εμπιστοσύνης.
Γιατί η δημοκρατία δεν κινδυνεύει μόνο όταν καταλύονται οι θεσμοί. Κινδυνεύει και όταν οι πολίτες πάψουν να πιστεύουν ότι οι θεσμοί λειτουργούν για όλους.
Και σήμερα, περισσότερο από ποτέ, έχουμε ανάγκη από πολιτικές δυνάμεις που θα μπορούν να υπερβαίνουν τον μικρόκοσμό τους. Από ανθρώπους που θα έχουν το θάρρος να συνεργαστούν, να συνθέσουν, να αναγνωρίσουν το σωστό ακόμη κι όταν προέρχεται από τον πολιτικό τους αντίπαλο.
Η κοινωνία δεν ζητά πλέον το αδύνατο.
Ζητά το αυτονόητο.
Να αισθάνεται ότι το κράτος είναι δίπλα της και όχι απέναντι της. Ότι οι νόμοι ισχύουν για όλους. Ότι η πολιτική δεν είναι προνόμιο λίγων. Ότι η αξιοπρέπεια του πολίτη δεν εξαρτάται από γνωριμίες, κομματικές ταυτότητες ή πολιτικές εξυπηρετήσεις.
Η Ελλάδα χρειάζεται μια νέα αρχή.
Και αυτή η νέα αρχή δεν μπορεί να έρθει μόνο από τους πολιτικούς.
Πρέπει να έρθει και από την ίδια την κοινωνία.
Από τους πολίτες που δεν θα αποδέχονται τη διαφθορά ως «κανονικότητα». Από εκείνους που δεν θα θεωρούν τη διαφάνεια πολυτέλεια. Από εκείνους που θα απαιτούν λογοδοσία, αλλά θα είναι έτοιμοι και οι ίδιοι να αναλάβουν ευθύνη.
Γιατί η κρίση εμπιστοσύνης δεν αντιμετωπίζεται με συνθήματα.
Αντιμετωπίζεται με πράξεις.
Και ίσως σήμερα το μεγαλύτερο πολιτικό στοίχημα να είναι ακριβώς αυτό:
Να ξαναχτίσουμε την εμπιστοσύνη.
Στους θεσμούς. Στην πολιτική. Στο κράτος. Στον διπλανό μας.
Γιατί χωρίς εμπιστοσύνη δεν υπάρχει κοινωνία.
Και χωρίς κοινωνία, καμία δημοκρατία δεν μπορεί να σταθεί πραγματικά όρθια.
Η ανάγκη για συνεννόηση και σύγκλιση δεν σημαίνει κατάργηση των πολιτικών διαφορών ούτε δημιουργία νέων σχηματισμών. Σημαίνει ότι, σε μια κρίσιμη εποχή, πρέπει να ξαναβρούμε τα σημεία που μας ενώνουν και να αποκαταστήσουμε την αξία της πολιτικής ως υπηρεσίας προς την κοινωνία
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου