ΤΟ ΑΡΙΣΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ: Η ΧΡΥΣΗ ΤΟΜΗ!

Του Δημήτρη Κ. Μπάκα

                                                                                                       

Τα ορμέμφυτα της αυτοσυντήρησης και της αυτοεπιβεβαίωσης, όταν συνδυασθούν με υψηλής στάθμης αυτοπεποίθηση καταπνίγουν το αντίστοιχο ορμέμφυτο της κοινωνικότητας του ανθρώπου. Τον καθιστούν εγωκεντρικό άτομο και εν πολλοίς αλαζόνα και μη συνεργάσιμο κοινωνικά. Είναι όμως απόλυτα βεβαιωμένο ότι όλα τα επιτεύγματα του ανθρώπου είναι αποτελέσματα της συνεργασίας. Μόνο με εναρμονισμένα και  συντονισμένα μέλη δημιουργούνται σύνολα άρτια, από τα οποία αναδύονται νέες δυνατότητες και ποιότητες, τις οποίες δεν έχουν τα μεμονωμένα άτομα!

Από το χάραμα της ανθρώπινης νόησης είχε διατυπωθεί η φιλοσοφική απορία: «πως το ένα γίνονται πολλά»; Ποια είναι η φύση του χωρισμού και της διαίρεσης; Υπάρχει τρόπος να διατηρήσουν τα μέρη σχέση ουσιαστικής συνοχής με το σύνολο; Ο Πλάτωνας θεωρούσε ότι μία συνεχής γεωμετρική αναλογία αποτελεί τον βαθύτερο κοσμικό δεσμό.  Αυτή η αναλογία είναι εκείνη η μοναδική, που μας δίνει η χρυσή τομή. Ήτοι, το όλο  προς το μεγαλύτερο τμήμα να ισούται με το μεγαλύτερο τμήμα προς το μικρότερο. Φυσικά ισχύει και το αντίστροφο. Είναι μια συνεχής γεωμετρική αναλογία και εκφράζεται με άρρητο αριθμό: 1,6180399…(ακολουθούν έξι εκατομμύρια ψηφία)!  Χρυσή τομή ή χρυσός  λόγος ή θείος Λόγος ή χρυσό μέσος, χρυσός κανόνας κλπ.  ονόματα για τη μυστηριώδη τομή. 

 Η απλούστερη  συνεχής γεωμετρική  αναλογία a:β = (a+β]:a Είναι  a:β = Φ(1,6180399…) και β:a=φ  (0,6180399…). Η μόνη που ενοποιεί τα μέρη με το σύνολο.

Κυριότερες ιδιότητες:

• Δύο άνισα μέρη με εμφανή αντίθεση, χωρίς να καταστρέφεται η  ενότητα του όλου, γιατί το μεγάλο μέρος δεν κυριαρχεί αισθητικά επί του μικρού.

• Αριθμός Φ είναι ο πιο άρρητος των αρρήτων αριθμών, που σημαίνει ότι έχει εφαρμογή από το μείον άπειρο μέχρι το συν άπειρο. 

• Συντίθενται σε χρυσά τρίγωνα, τετράγωνα. πεντάγωνο, πεντάλφα.. και  χρυσά στερεά. 

• Σχηματίζει τη χρυσή κλίμακα: φ/1/Φ ή  1:Φ/1/Φ . Το 1 είναι χρυσός μέσος.

• Όλοι  οι ακέραιοι αριθμοί προκύπτουν από δυνάμεις της χρυσής τομής!!!

Εφαρμογές στη φύση και τέχνη:  Η χρυσή αναλογία, ως μια αντανάκλαση της χρυσής κλίμακας, ονομάσθηκε  «θεία αναλογία». Είναι το γενικό μαθηματικό μοτίβο της φύσης: Στα νουκλεοτίδια του DNA, στο  ανθρώπινο σώμα, (όπως σε όλα τα έμβια), στους  τυφώνες, κοχλίες, αστερίες, γαλαξίες,  σπειροειδή  φυλλοταξία, άνθη, αστερίες, νερό , μεθάνιο, αμμωνία.

 Είναι η αναλογία των ορίων μεταβολής του χάους. Δημιουργεί τη δομική αυτοομοιότητα, το ολογραφικό πορτρέτο, όπου  τα μικρότερα μέρη αντικατοπτρίζουν το όλο. Συνιστά την ενστικτώδη διαδικασία κάθε ανάπτυξης μέσω περιελισσόμενων χρυσών γωνιών και αριθμών. Είναι η «οικονομικότερη» δυνατή σύνθεση, δηλαδή, παράγεται το μεγαλύτερο έργο με την μικρότερη κατανάλωση ενέργειας. Εφαρμογές στη ζωγραφική, αρχιτεκτονική, μουσική, γλυπτική  κλπ.

Συνιστά το άριστο παράδειγμα: το ιδανικό πρότυπο, το αρχέτυπο, το οποίο μας παρέχει η ίδια η Φύση. Η Φύση είναι ο πνευματικός αυτουργός και ο σύμβουλος του ανθρώπου και συνιστά το καλύτερο παράδειγμα συναίρεσης. Το παράδειγμα ισορροπίας του μικρόκοσμου και μεγάκοσμου. Μια θαυμαστή συγκατάβαση όλων των ακροτήτων σε μια χωρίς προηγούμενο αρμονία.

 Το χάος έχει αγκαλιάσει τον κόσμο, που ζούμε και  δημιουργεί μια φάτνη θαλπωρής και ένα κλίμα ευκρασίας, όπου αναδύθηκε και αναπτύχθηκε το λεπτότατο δημιούργημα η ζωή. Και αυτό επιτυγχάνεται με τη μεσότητα των κοσμικών αντιθέσεων. Σε αυτό το παράδειγμα ο  ανθρώπινος νους , όταν δεν είναι θολός από προσωρινές εντυπώσεις, βρίσκει τα δικά του πρότυπα σταθερών σχέσεων. Βρίσκει τα σύμβολά του για τις ηθικές πράξεις του. Από τη φύση αρύεται τη γνώση της αλήθειας, το κάλλος της σύνθεσης και το ήθος της συνύπαρξης. Στη φύση διακρίνουμε τα αποτελέσματα μιας τέτοιας άρτιας σύνθεσης. Η χρυσή αναλογία είναι ο λόγος της οικονομίας και της αϊδιότητας του κόσμου.

  Ουσιαστικά από τη σύνθεση της χρυσής αναλογίας αναδύεται το στοιχειώδες δυναμικό ισχύος,  ο ουδός για πρόκληση κάθε ενεργήματος. Με το χρυσό λόγο καθίσταται εφικτή  η θεμελιώδης, η  πιο αυθεντική και άρτια προσαρμογή στη φύση και μάλιστα από πλην άπειρο μέχρι το συν άπειρο!

Μία βασική παρανόηση στην εφαρμογή της χρυσής τομής: Η λέξη τομή μας αναγάγει στο μοίρασμα. Όντως με τη χρυσή τομή μπορεί να γίνει η πιο  δίκαιη μοιρασιά. Το κύριο όμως έργο της χρυσής τομής οφείλεται στο ότι μας δίνει την χρυσή αναλογία σύνθεσης  δύο  άνισων μερών σε ένα αρμονικό  όλο. Είναι η πλέον δόκιμη αναλογία για μια σταθερή σχέση. Η  απαρχή της τακτοποίησης και διευθέτησης του πλήθους, καθόσον ο αριθμός τρία είναι το κατώφλι της έννοιας του πολλών. 

Συνιστά, όθεν, το μοτίβο  ύφανσης κάθε δημιουργικής σύνθεσης, επάνω στον Κόσμο μας. Και ναι μεν στο φυσικό περιβάλλον, στο άβιο κόσμο  ύπατος  αρμοστής είναι η ανάγκη ή φυσικοί νόμοι. Τα πάντα καθορίζονται από τους φυσικούς νόμους. Η Φύση δεν δημιουργεί κάτι το περιττό. Η οικονομία είναι η βασική της αρχή. Και φυσικά δε νοιάζεται για την ομορφιά, απλά  τα όσα σύνολα και όποιες οι μορφές  τους υπάρχουν είναι δημιουργήματα αυτό-οργάνωσής τους. Η όποια φυσική ομορφιά αναδύεται οφείλεται στο ότι έχουν δημιουργηθεί με βάση την ευταξία από την ανάγκη εξισορρόπησης των φυσικών δυνάμεων που ασκούνται στα σύνολα. Είτε εσωτερικές είναι αυτές είτε εξωτερικές. Στα  οργανικά όντα πέραν από τους φυσικούς νόμους ρόλο στην ισορροπία έχουν και τα ορμέμφυτα και τα αντανακλαστικά φαινόμενα της ζωικής δύναμης.

  Στον άνθρωπο ύπατος παράγοντας είναι η ελευθερία βουλήσεώς του, η οποία είναι συνάρτηση των φυσικών αναγκών, των ορμέμφυτων και της συνειδητότητας. Είναι, λοιπόν, η ισορροπία πιο πολύπλοκη και πιο ευαίσθητη. Απαιτείται μια αυτό-οργάνωση σε συνδυασμό μεγίστης πολυπλοκότητας. Πάντοτε, όμως υπάρχει ένα αρμονικό ανάλογο της χρυσής αναλογίας μέσα σε κάθε εξισορρόπηση.

Συμπερασματικά: στην εφαρμογή της χρυσής τομής: Η χρυσή  τομή δεν είναι μοίρασμα, αλλά σύνθεση αρμονίας, επίσης η χρυσή τομή δεν δίνει μια βολική λύση, αλλά τη βέλτιστη λύση.  Και εδώ γίνεται μια σοβαρή παρανόηση: Αξιολογείται το αποτέλεσμα που με τη χρυσή λύση με εκείνο που θα επιθυμούσε το κάθε μέρος. Αυτή η σύγκριση οδηγεί σε πλάνη. Απλούστατα γιατί θεωρείται αληθινό αυτό που φαίνεται από μια οπτική γωνία. Εδώ υπάρχει μια σχετική  «τύφλωση» έναντι της πραγματικότητας. Στη γενική περίπτωση ό,τι φαίνεται ως αληθές σε μια απλοποιημένη κατάσταση, όπου περιοριστικά εξετάζεται ένας στενός ορίζοντας είναι  ψευδές έναντι μιας πολύπλοκης πραγματικότητας χωρίς του περιορισμούς της απλοποίησης. Φυσικά συμβαίνει και το αντίθετο. Ήτοι, αυτό που θεωρείται ως αληθινό σε μια πολύπλοκη πραγματικότητα συνήθως είναι μη αληθές για τα επιμέρους. Και στις δυο περιπτώσεις  συνήθως δεν θεωρούνται ταυτόχρονα και το μέρος και η ολότητα.

 

Η χρυσή τομή δεν είναι απλή διαλεκτική σχέση αλλά διαλογική σύνθεση. Η διαλεκτική σχέση κλίνει περισσότερο προς την αντιπαλότητα. Η κάθε θέση προσπαθεί κατά κάποιο τρόπο να επιβληθεί επί της αντίθετης πλευρά. Στη διαλογική θέση, επειδή λαμβάνεται κατά βάση υπόψη και το όλον που μετέχει στο διάλογο με μεγαλύτερο μέγεθός του λαμβάνει αναδραστικά σε όλα τα μεγέθη  ένας διαρκής διάλογος για επιλογή των θετικών στοιχείων εκάστης πλευρά, με σκοπό να γίνει η αρμονικότερη (αποτελεσματικότερη} σύνθεση των τριών μεγεθών. Ήτοι των μερών και του όλου. Κοντολογίς,  το στοιχείο αναφοράς είναι το γενικότερο καλό , από το οποίο αναδραστικά θα επωφεληθούν και τα μέρη. Τελικά δεν έχει τόση σημασία η προσωρινή ατομική απώλεια, καθόσον θα αναπληρωθεί στο πολλαπλάσιο από τη απόδοση του όλου.

 Η χρυσή τομή είναι η αναλογία  συνθέσεως των αναλόγων και των αντιθέτων. Η δυνατότητα σύνθεσης των αντιθέτων παρέχεται από το ότι τα τρία μεγέθη συνδέονται με σταθερό λόγο της χρυσής τομής [1,6180399…] και ταυτόχρονα το άθροισμα των μερών είναι το όλο.

Η φύση συναιρεί τις όσες ακρότητες σε μια θαυμάσια αρμονική ισορροπία. Μάλιστα έχει πετύχει ένα απίστευτο κλίμα ευκρασίας, στο οποίο αναδύθηκε και αναπτύχθηκε το ευαίσθητο δημιούργημά της η ζωή. Και αυτό το σημείο μέσα στο απέραντο χάος των απόλυτων αντιξοοτήτων είναι ο πλανήτης Γη. Τη μαγική αυτή ισορροπία του εύκρατου κλίματος , δυστυχώς , καταστρέφει το αρτιότερο πλάσμα που είναι ο άνθρωπος.

  Σε τρία αρμονικά «άλματα» αναδύθηκαν , όπως πιστεύεται, τα πιο σπουδαία φαινόμενα σε αυτόν τον κόσμο, που πλημμυρίζει από άφατο μυστήριο.  Στο πρώτο άλμα, μέσα σε μια άρρητη ενεργειακή πλησμονή αναδύθηκε, ως αρμονική σύνθεση η άβιος φυσική. Ένα δεύτερο εξίσου θαυμαστό άλμα ύστερα από μια οντική πλησμονή αναδύθηκε  το θαύμα τη ζωής, ο έμβιος κόσμος. Και σε ένα τρίτο ,εξίσου απίθανο άλμα και πάλι από αρμονική υπερπολυπλοκότητα αναδύθηκε η ανθρώπινη συνείδηση. Σε όλες  τις παραπάνω θαυμαστές μεταλλάξεις  στα όρια των μεταβολών του χάους προς την ευταξία εικάζεται ότι πραγματώνεται η άρρητη χρυσή αναλογία . 

Ειδικότερα, στις ανθρώπινες σχέσεις εμφιλοχωρούν και μεγέθη άρρητα και μη αριθμήσιμα. Τα συναισθήματα αγάπης, πλήρωσης, συνύπαρξης κλπ. ποιος μπορεί να εκτιμήσει τη  αντοχή του πατέρα και  τη στοργική απαλότητα της Μητέρας σε σχέση με τα παιδιά τους , όταν συνθέτουν μια αρμονική οικογένεια!